İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinlik, TÜBA Konsey Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi eski Rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu’nun TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katılımıyla gerçekleşti. Programın açılışında İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu protokol konuşmalarını yaptı.
Koyuncu konuşmasında, iki ülke arasındaki ilişkilerin bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını belirtti. Akdeniz’in ortak tarihi, yüzyıllar içinde gelişen ticaret ağları ve kültürel etkileşimlerin ilişkileri çok katmanlı bir tarihsel zemine oturttuğunu ifade etti. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyıldaki ticari ve mali bağlara, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci özetledi.
Ankara Anlaşması ve Ortak Alanlar
Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayii, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını kaydetti. Konuşmasında, TÜBA tarafından yayımlanan İtalyan Elçilerinin Raporları (1512-1789) adlı eserden de söz etti. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan tarihi belgelere dayanan bu çalışmanın Osmanlı-İtalya ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu belirtti.
Akademik ve Bilimsel İş Birlikleri
Koyuncu, tarihi ve kültürel mirasın bilimsel yöntemlerle araştırılmasının ve gelecek kuşaklara aktarılmasının TÜBA’nın temel sorumluluklarından olduğunu vurguladı. Roma’da yer aldığı, Avrupa Birliği destekli Water4All projesine değinerek atık suyun geri kazanımı ve uzun vadeli etkileri üzerine yürütülen çalışmalara ilişkin bilgi verdi. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunduklarını ve üniversiteler, bilim akademileri ve araştırma merkezleri arasındaki iş birliklerinin artırılmasının önemini belirtti. TÜBA’nın İtalya’nın Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalara da değindi; iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu söyledi.
Koyuncu, bilim diplomasisinin ülkeler arasındaki ilişkileri güçlendirmenin temel araçlarından biri olduğunu belirterek; iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların çözümünde uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını ifade etti. Bu çerçevede, TÜBA ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenecek Dünya Bilim Forumu’nu (WSF) hatırlattı ve Türkiye-İtalya akademik ilişkilerinin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu dile getirdi.
Tarihsel ve Ticari Oturumlar
Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini (İtalyan Modern ve Çağdaş Tarih Enstitüsü), modern dönemde ticaret alanındaki Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte ise 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve mali ilişkileri anlattı. Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine bir sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticari ilişkilerini ve 1963 Avrupa Ekonomik Topluluğu ile Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’deki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceğine dair görüşlerini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.
