COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda, TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğinde kullanılan biyoalgılayıcı teknolojilerini anlattı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın düzenlediği oturumda Gürsan, “Gıda ve Su Güvenliğine Yönelik Biyoalgılayıcılar” başlıklı sunumuyla bu alandaki gelişmeleri paylaştı.
İklim değişikliğinin gıda ve suya etkisi
Gürsan, sıcaklık ve yağış rejimlerindeki değişimlerin tarımsal üretimi, su kalitesini ve insanların gıda ve su kaynaklı risklere maruz kalma düzeyini etkilediğini belirtti. Sunumda, biyoalgılayıcıların bu risklerin erken tespitinde oynayabileceği rol ele alındı.
Çalışma prensibi ve tespit edilen maddeler
Aptamer, antikor veya enzim gibi biyolojik tanıma elemanlarının hedef maddelerle etkileşimini ölçülebilir sinyallere dönüştüren sistemlerin; mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntılarının belirlenmesinde kullanılabildiği aktarıldı. Sunumda zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinlere yönelik güncel çalışmalar da yer aldı.
Su güvenliği başlığında ise ağır metal iyonları, ilaç kalıntıları ve mikrobiyal kirliliğin izlenmesine yönelik sensör yaklaşımları değerlendirildi. Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm teknolojilerinin laboratuvar dışında da hızlı tarama imkânı sunabileceği vurgulandı.
Güvenilirlik ölçütleri
Gürsan, bu teknolojilerin sahada güvenilir sonuç verebilmesi için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek örnekler üzerinde test edilmesi gerektiğini söyledi. Sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının da uygulamaya aktarım açısından belirleyici olduğunu ifade etti.
Oturumda ayrıca TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de sunum yaptı. Program kapsamında tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim değişikliği ve sağlık konuları farklı kurum ve uzmanların katkılarıyla ele alındı.
