Tıbbi adıyla over kanseri olarak bilinen yumurtalık kanseri karın zarına ve karın içi organların yüzeylerine yayılabildiğinden, cerrahi müdahale yalnızca yumurtalık bölgesiyle sınırlı kalmayıp cerrahiyi tamamlayıcı nitelikteki sıcak kemoterapi yaklaşımıyla birlikte planlanıyor.
Hastalığın vücuttaki yaygınlığı, tümörün kendine has nitelikleri ve hastanın genel sağlık durumu tedavi rotasını doğrudan belirliyor. Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, sıcak kemoterapi yönteminin süreç içindeki yerinin doğru anlaşılması gerektiğini vurguluyor. HIPEC olarak adlandırılan bu uygulamanın her hastada rutin biçimde yer almadığını belirten Kahramanoğlu, yöntemin doğru zamanda ve yalnızca uygun hasta profilinde cerrahiyi tamamlayabileceğine dikkat çekiyor.
Ameliyatta temel hedef gözle görülür tümör bırakmamak
Ameliyat sürecinde birincil amacın hastanın güvenliğini ön planda tutarak gözle görülür tümör odaklarını bütünüyle temizlemek olduğunu ifade eden Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, şu değerlendirmede bulunuyor:
“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”
Hipertermik intraperitoneal kemoterapi yani HIPEC işlemi, ısıtılan kemoterapi sıvısının cerrahi sırasında özel bir düzenek vasıtasıyla karın boşluğuna verilip belirli bir müddet dolaştırılması prensibiyle çalışıyor. Gözle görülen tümörlerin ameliyatla alınmasının ardından devreye giren bu yöntem, karında kalması muhtemel mikroskobik kanser hücrelerini hedefliyor. Tercih edilecek ilaç türü, uygulamanın yapılacağı ısı derecesi ve süresi ise belirlenen protokole göre şekilleniyor.
Kahramanoğlu, bu tedaviyle ilgili yanlış bilinen bir noktayı şöyle aktarıyor: “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”
Bilimsel veriler ve hasta seçimindeki kriterler
Sıcak kemoterapinin faydasını ortaya koyan güçlü bilimsel kanıtlar, ameliyatın öncesinde kemoterapi sürecini tamamlayıp cerrahiye alınan seçilmiş evre III epitelyal yumurtalık kanseri vakalarından elde ediliyor. Bu gruptaki hastalarla gerçekleştirilen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun vadeli neticeleri, operasyona HIPEC eklenmesinin hem hastalığın nüksetmesini geciktirdiğini hem de yaşam süresine katkı sağladığını gösteriyor.
Kanserin ilk defa nüksettiği, platin temelli kemoterapiye olumlu yanıt veren ve gözle görülür tümörlerin tamamen ameliyat edilebildiği seçilmiş hastalarda da sağkalım açısından yarar gösteren veriler mevcut. Ancak bu grupta ciddi yan etki ihtimali yükseldiğinden, sağlanacak yararın risk faktörleriyle birlikte ele alınması şart görülüyor.
Elde edilen klinik bulguların her evreye ya da her tümör yapısına uyarlanamayacağını belirten Kahramanoğlu, hastanın genel performansı, böbreklerinin çalışma kapasitesi, kemoterapiye verdiği yanıt ve cerrahinin sınırlarının kararda etkili olduğunu anlatıyor. Güncel ASCO kılavuzu da operasyon öncesi kemoterapi görmüş, genel tablosu ve böbrek fonksiyonları elverişli evre III hastalarda HIPEC yönteminin bir alternatif olarak sunulabileceğine işaret ediyor.
Uygulamanın gereklilik sınırlarını çizen Kahramanoğlu, şu ifadeleri kullanıyor: “Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez. Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz.”
Tedavi süreci ameliyat öncesinde şekilleniyor
İleri evredeki yumurtalık kanseri vakalarında kimi zaman ilk adım cerrahi olurken, kimi zaman operasyon öncesinde kemoterapi verilmesi tercih ediliyor. Bu ayrımın uzman jinekolojik onkoloji değerlendirmesiyle yapılması gerekiyor. Kapsamlı ameliyat süreçleri ise uzman cerrahın yanı sıra anestezi, ihtiyaç halinde yoğun bakım, medikal onkoloji ve ameliyat sonrası takip birimlerinin koordinasyonunu şart koşuyor.
Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, tedaviye dair bütüncül bakış açısını şu sözlerle tamamlıyor: “Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”
